İslam İktisat Sisteminde Servet Dağılımı / Dr. Ali Soylu

Kur’an’da servet dağılımına geçmeden önce çağdaş iktisadî sistemlerin kısa bir tahlilini yapabilir miyiz?
Bana bu konuda konuşma fırsatı verdiğiniz için teşekkür ediyorum. Öncelikle bu konuda şunu söylememiz icap eder. Dünyada ekonomik alanda yaşanan problemler karşısında uygulama alanı bulan ekonomik sistemlerin zaman zaman yeniden yorumlanmalarına ve yenilenmelerine rağmen çözüm üretmede yetersiz kaldıkları bir gerçektir. Zira mevcut sorunlar (ki, bunlar fakirlik, sömürü, işgal, insan onur ve haysiyetinin hiç edilmesi vb.) halen artarak devam etmektedir. Bu konuda Fernand Braudel haklı olarak; “kapitalizm, tamamen değişirken, sürekli olarak kendinin yerine geçmektedir. Sık sık hastalanır, ama ölmez.” ifadesini kullanırken Rus asıllı Amerikalı ünlü sosyolog Pitirim Alexandrovich Sorokin de Marksizm’i büyük bir eleştiriye tabi tutmakta ve şöyle demektedir: “İnsan toplulukları tarihinin, sınıf mücadeleleri tarihinden ibaret olduğu iddiası, sosyal sınıflar arasında iş birliği bulunmadığı anlamına gelmemektedir. Çünkü sınıf iş birliği, sınıf çatışmasından daha yaygın bir hadise olmuştur. İnsanlığın gelişmesi, sınıf mücadelesi, husumet ve nefretten ziyade, işbirliği ve tesanüte tabi olmuştur. Tarihte sınıf mücadelelerinden başka, ırk, milliyet, din ve devlet mücadeleleri görülmüştür.” Ayrıca dünya, sınıflar arası mücadele ile birlikte, sınıf içi menfaat çatışmalarına da şahit olmuştur. Mesela Keynes, rantiyelerle (hiç çalışmadan, üretici hiçbir iş yapmadan, hisse senetlerinin, malının ve mülkünün, ya da bankadaki parasının geliriyle yaşam süren kimse) müteşebbisler arasında meydana gelen bir mücadeleden bahseder. Bu mücadelede işçilerin, müteşebbislerin tarafını tuttuğunu söylemektedir. Bütün bunlar, üzerinde düşünülmesi gereken konulardır.
Yaşadığımız 21. yüzyılda dünyada gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ekonomik faaliyetler genel olarak özel sektör tarafından yerine getirilmektedir. Bununla birlikte devletler müdahale, kılavuzluk, ko...

Yazının tamamını dergimizden okuyabilirsiniz.