Kötü Amellerin Cazip Görünmesi / Dr. Beşir Çelik

0
102

Röportaj: Sevim KARTOL

Kötü amellerin cazip görünmesine (tezyîn) dair böyle kıymetli bir çalışmaya sizi sevk eden nedenlere dair düşüncelerinizi alabilir miyiz? Güncel bir yorumla, özellikle zamanın ruhu diyebileceğimiz bilimsel ve teknolojik gelişmelerin, kötü amellerin cazipliği noktasında insan unsurunu nasıl (ne denli) etkilediğini düşünüyorsunuz?

Evvela bu konuya ve bu konudaki çalışmamıza dikkat çektiğiniz için teşekkür ediyorum. Bizi böyle bir çalışmaya sevk eden nedenleri kısaca şu şekilde arz edebiliriz.

Kur’an, insanların maddi ve manevi problemlerine çare olan Rabbanî kaynaktır. Bu ilâhî kitap, insanın imtihan için yaratıldığını, iyi ve kötü eylemlerinden sorumlu tutulacağını bildirmiştir. Dünyanın süs ve güzelliklerinin geçici olduğunu, dolayısıyla onun bu süs ve güzelliklerine gönlünü kaptırmamasını öğütlemiştir. Kur’an ayetlerinin birçoğu ahiret hayatından, oradaki yaşantıdan ve o hayata yönelik yapılan amellerden söz eder. Oradaki nimet ve azap içindeki insanların durumlarını tasvir eder. Çünkü uhrevî azaba maruz kalanlar; genellikle dünyevî arzuların peşinden koşanlar, dünya hayatına aldananlar ve şeytanın adımlarına ayak uydurarak onun tezyîn (kötü amelleri câzip gösterme), iğra (kışkırtma, fesada yol açma, kandırma) ve iğva (saptırma, kötü amaçlara ve yollara yöneltme, azdırma, tahrik etme) tuzağına düşenlerdir. Hayatın anlamını ve var oluş gayesini kaybetmek bir insan için en büyük kayıptır. Kötü amellerin tezyîni, Kur’an’ın birçok ayetinde, dalalet ve mağruriyetin sebebi olarak gösterilmesi, dikkatimizi bu konuya çevirmiştir.

İnsan, Allah’ın değer verdiği ve en güzel şekilde yarattığı varlığıdır. Yaratılış gayesi, yaratana kulluktur. O, hayır ve şerle denenmektedir. Günahlar, yaratana kulluk yolunda ortaya çıkan aksaklıklardır. Seküler hayatın dayatılmasıyla artan ve çeşitlenen dünyevî süslerle birlikte insanın kulluk vazifesini ihmal ettiği bir gerçektir. İçinde yaşadığımız zaman ve zemin, çeşitlenen dünyevî süsler, dünyada ortaya çıkan bilimsel ve teknolojik gelişmeler, insanın maddi ve manevi hayatını büyük ölçüde etkilemiştir. Bu gelişmeler insanın maddi yaşamını oldukça kolaylaştırmış, ifade ettiğiniz gibi zamanın adeta ruhu olmuştur. Biz bu çalışmada söz konusu gelişmelerin insanın manevi hayatına etki eden olumsuz yönleri üzerinde daha çok durmaya çalıştık.

Bugün nefislerin azgınlaştığı, şehvet, doyumsuzluğun ve hızın arttığı, hazzın olabildiğince yaygınlaştığı bir zamanı yaşıyoruz. Yaşadığımız zaman ve ortam itibariyle dünyevî ziynetler, eskiye oranla çoğalmıştır. Teknolojik gelişmeler, hayatı kolaylaştıran unsurlar olmaktan ziyade kimi zaman insanlığı tehdit eden bir hal almıştır. Haramlar ve kötü amellerin imtihandaki insanoğluna süslü bir şekilde sunulduğu görülüyor. Seküler anlayışın ürünü olan bütün bu cezbedici gelişmelerin, insan unsurunu manevi yönden olumsuz etkilediğini düşünüyoruz.

“Kötü amellerin cazipliği” ne demektir? Bu, ne tür bir çeldiricidir? İnsanın tek imtihan alanı bu mudur? Kötü amellerin cazipliğine kapılmanın sonuçlarında neler vardır?

Kur’an’da kötü ameller için “suu’l a’mal” ifadesi kullanılır. Tezyîn, “süslemek, bezemek, donatmak” anlamındadır. Bu da çirkin fiillerin güzel/ süslü gösterilmesi demektir. Kur’an’da tezyînin olumlu ve olumsuz pek çok kullanım alanı vardır. Kur’an’daki temel kavramları açıklayan Râgıb el-İsfahânî’ye göre ziynet, insanı dünyada ve ahirette çirkinliklerden koruyan süstür. İnsanı sadece bazı durumlarda ve belli şartlarda güzel gösteren süsler ise geçici ziynetlerdir. Genel anlamda ziynetler üç kısımdır: 1. İlim ve doğru inanç gibi ruhanî ziynetler, 2. Fizikî güç ve boylu poslu olma gibi bedenî ziynetler, 3. Mal ve makam gibi haricî ziynetler.

Birçok ayette de kötü amellerin insana süslü/cazip gösterildiği beyan edilir. Şeytanın cazip gösterip nefsin arzuladığı bu eylemler konusunda insanın uyarıldığını görüyoruz. Bu ayetlerden iki tanesini örnek verelim:

“Kötü ameli kendisine süslü gösterilip de onu güzel gören kimse, ameli iyi olan kimse gibi mi olacaktır?” (Fatır 35/8) 

“Rabbin’in katından açık bir belgesi olan kimse, kötü işleri kendisine güzel gösterilen ve nefislerinin arzularına uyan kimseler gibi midir?” (Muhammed 47/14)

Yine Kur’an’da, şeytanın kötü amelleri süslü gösterdiğini, dünya hayatının ve kötü amellerin kâfirlere süslü gösterildiğini ifade eden ayetleri görebiliyoruz.

Röportajın devamını dergimizden okuyabilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz