Anlamak ve Anlaşmak İçin İletişiminin İncelikleri / Prof. Dr. Erdinç Yücel

0
51

İletişimde kelimelerin anlamı konusunda anlam, söz dizimi ve pragmatik boyuttan söz ediyorsunuz. Bu kavramların iletişim tekniği açısından değeri nedir?

İletişim kurarken göz ardı ettiğimiz en önemli unsurlardan bir tanesi de kelimelerin anlamlarıdır. Bizler, kullandığımız kelimelerin herkeste aynı anlamı çağrıştırdığını düşünürüz. Hâlbuki kelimelerin düz anlamlarından daha ziyade yan anlamları kişiden kişiye farklılık arz eder. Örneğin somut bir kelime olan “ev” kelimesi dört duvarı bulunan çatılı bir mekânı çağrıştırdığı halde yan anlam bakımından herkeste farklı ev türlerini çağrıştırmaktadır. Kiminin aklına mütevazı bir ev gelirken bir başkasının aklına villanın gelmesi gayet doğaldır. Somut kelimeler için bile bu durum böyle ise soyut kelimelerin anlam bakımından durumunu tahmin etmek hiç de zor olmasa gerek. Örneğin “güzel”, “dürüst”, “yalan” vs. ne demek? Hülasa kelimeler anlam bakımından lisaniyatın problematik konuları arasında yer alır.

Söz dizimi ve pragmatik konularına gelince; söz dizimi malum kelimelerin ilgili dilin dil bilgisel kurallarına göre çekimlenip sıralanmasıdır ve elbette etkili bir iletişim için önemlidir. Dilin pragmatik boyutu ise hangi dil unsurlarının nerede, nasıl kullanılması gerektiğini düzenler zira cümleler iletişim durumuna göre anlam açısından farklılık gösterir. Kısacası pragmatik, dili bir davranış/eylem olarak tanımlar.

İletişimde “sorun yaratan” unsurlar nelerdir? İletişim kazalarını örnekleyebilir miyiz? Bunlar dil sürçmesi midir, bilinç dışı bir boyut taşır mı? Sonuçları açısından da değerlendirebilir miyiz?

İletişimde sorun yaratan unsurları bilmek etkili bir iletişim için elzemdir aslında. Burada bu unsurların bazılarını aktarmaya çalışayım. Bizler, genellikle iletişimde örtülü ifadeler kullanırız ve bu tür ifadeler muhatabımızın mesajı yorumlayarak anlamasına sebep olur. Örneğin “Burası çok sıcak oldu.” cümlesi muhatabımıza camı açması için söylenmiş bir cümle olarak algılanabilir. Aynı cümle sadece hissiyatımızın aktarımı için de kullanılmış olabilir. Bu tür örtülü ifadeler iletişimde bazen sorun yaratabilmektedir.

Röportajın devamını dergimizden okuyabilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz