Benliğin Cilveleri: Kendini Sabotaj ve Kendini Aldatma / Prof. Dr. Ahmet Akın

Benliğin Cilveleri: Kendini Sabotaj ve Kendini Aldatma / Prof. Dr. Ahmet Akın

Tarih: 2019-04-01

Kendine sabotaj yapmak ne demektir, insan neden kendine sabotaj yapar?

Kendini sabotaj demek kendini yıkma, kendini engelleme, bir bakıma kendini bitirme demektir. İnsan böyle bir şey yapar mı, insan kendini niye engellesin? Eğer bir kişi çok önemli bir şey yapacaksa, bir öğrenci çok önemli bir şey sergileyecekse, bu bir performans, bir sınav olabilir ve sınavlarda onun için hayati bir önem arz ediyorsa, kendine sabotaj yapar. Çünkü çevresine başarısızlığını mazur gösterecek haklı bir gerekçe sunabilmesi gerekli… Sınavdan önce depresyona girecek, sınavdan önce kaygı yaşadığını söyleyecek… Yani bindiği dalı kesecek… Kendini sabotaj, kişi için eğer bir konuda göstereceği performans çok önemliyse, kişi o performanstan önce kendini haklı gösterecek bir mazereti kendisi üreterek, o mazerete sığınıp, başarısızlığını makul hâle getirmeye çalışma çabasıdır. Eğer o engele rağmen, kendi ürettiği sabotaj faktörüne rağmen başarılı olursa benliği iki kat yükselecek; diyecek ki: “Bakın, görüyorsunuz, ben hem kaygılıydım hem depresyondaydım hem acı çekiyordum vs. hem de başarılı oldum. Ama bu engel nedeniyle başarısız olursa diyecek ki: “Gördüğünüz gibi, benim yapacağım çok da bir şey yoktu.” Kendini sabotaj her alanda geçerlidir. Ailede de geçerlidir, eğitimde de geçerlidir, başarılı bir işadamı için de geçerlidir. Biz bunu fark etmeden ve bilinçaltımızla yaparız. Bunu öyle dâhiyane bir şekilde organize ederiz ki, çoğunlukla zaten biz farkında olmayız, karşı taraftaki de bunu hissetmez.

Kendine sabotaj, hangi durumlarda daha çok ortaya çıkıyor?

Birincisi, benliğimizin farkında değilsek, yani kendimize ait net bir tanımlamamız yoksa, kendimize güvenimiz yoksa ortaya çıkıyor. İkincisi, yapacağımız iş bizim için çok önemliyse... Bu çok önemlilik şuradan kaynaklanabilir: Ya biz bunu çok önemseriz ya da toplumumuzda çok sık görüldüğü gibi, anne babalar veya çevre bizden bunu bekler. Derler ki: “Bu senin için çok önemli, çok hayati…” Mesela üniversite sınavı. “Bunu yapmazsan mahvolursun. Bu işi beceremezsen senden hiçbir şey olmaz!..” gibi şeyler duyarsınız. Üçüncüsü, başarısızlığa tolerans düzeyinin düşüklüğü. Bazı insan hayata şöyle bakar: “Evet, hata yaptım ama bu hatadan çok şey öğrendim.” Bu çağda bu maalesef çok zor. Bu çağda oyunlarda bile level atlayarak ilerlendiği için, başarısızlığı olgunlukla karşılamak, ona tahammül etmek, onu hoş görmek mümkün olmuyor. Maalesef toplum da anne babalar da bundan etkilenen birey de bunu kabul etmiyor. Onun için burada da kaybediyoruz. Dördüncüsü de bize yapılan olumsuz yüklemeler. “Sen başarısız birisin. Sen beceriksiz birisin. Sen bu işi yapamazsın…” gibi olumsuz yüklemeler kendini sabotaja götürebiliyor. Bu dört unsurdan dördü bir araya gelirse kişiye çıkar yol kalmıyor, kendi engelini üretmek zorunda kalıyor. Hiçbir unsur devrede değilse, yani benliğine güveni tamsa, performansı çok abartılı bir biçimde önemsemiyor, “Neticede dünya hayatı, hepimiz hata yapabiliriz” gibi görüyorsa, başarısızlığı kabul edilebilir gibi görüyorsa ve ailesi de veya çevresi de onun bu başarısızlıklarını hoş görecek şekildeyse kendini sabotaj ortaya çıkmıyor.

Aslında bu biraz da kontrol odağı dediğimiz bir kavramla ilgilidir. Bazı insanlar vardır, dış çevreye göre yaşar. Bazı insanlar vardır, kendine göre yaşar. Bazı insanlar vardır, tevekkül etmeyi bilir, kanaat etmeyi bilir. Bu insanın kendine sabotaja ihtiyacı yoktur. Kolektivist bir toplum olmamız, kaderciliği yanlış anlamda kullanmamız, toplum baskısı ve sosyal kabul edilme arzusu, sosyal karşılaştırma fazla görüldüğü için, “Şu şunu yapmış, sen niye yapmadın?..” gibi cümleler çok söylendiği için kendini sabotaj bir çıkış yolu olarak görülüyor.

Devamını dergimizden okuyabilirsiniz.

Abone olmak için lütfen tıklayın


Son Eklenen Yazılar

Allah’a Kul Olmak İçin mi, Nefsimizi Ululamak İçin mi İbadet Yapıyoruz?

Şenel İlhan Beyefendi’nin Sohbetinden İslamiyet’in hangi amaçla geldiğini düşünmeyen, oradaki yüksek gayeyi hedeflemeyen kişi, ibadetleri kendini ululamak için ...

Modern İnsan Kendini Bulamıyor / Prof. Dr. Mahmud Erol Kılıç

Her insanın kendi gerçeğine, ontolojik hikâyesine, maddi-manevi serüvenine, kader bağlamında iradi olan ile kaçınılmaz bağına baktığımızda, bununla ilgili bir hakik...

Benliğin Cilveleri: Kendini Sabotaj ve Kendini Aldatma / Prof. Dr. Ahmet Akın

Kendine sabotaj yapmak ne demektir, insan neden kendine sabotaj yapar? Kendini sabotaj demek kendini yıkma, kendini engelleme, bir bakıma kendini bitirme demekt...