Allah’ın Sevgisinden Mahrum Kalma Kaygısı Takva / Prof. Dr. Seyit Avcı

Allah’ın Sevgisinden Mahrum Kalma Kaygısı Takva / Prof. Dr. Seyit Avcı

Tarih: 2018-11-01

Takva doğal olarak “kulluk ve Allah korkusu” bağlamında ele alınıyor. Dinin insan-fıtrat ilişkisi bağlamında otantik orijinal bir fonksiyonu olduğu gibi, yine aynı bağlamda kulluğun da fıtratla doğal bir ilişkisi var. Takva açısından baktığımızda “psikolojik kendiliğindenlik” insan aklının zamanla olgunlaşması anlamında bir kavram… “Kul insan” olarak takvanın elde edilmesinde “psikolojik kendiliğindenlik” başlı başına bir tedricenlik alanı. Bu konuyu, takvalı bir kul olmak anlamında, kullukta terakki açısından değerlendirir misiniz? Yani kısacası takvaya psikolojik hazırlığımız, duygulanma biçimimiz ve duygularımız nasıl olmalı?

“Takva” Arapça “vikaye” kökünden gelen bir kelimedir, koruma ve esirgeme anlamına gelir. Kelimede aynı zamanda korunmak, sakınmak, canı tehlikeli şeylerden korumak kaygılı ve saygılı olmak anlamları da vardır. Takva kelimesi Kur’ân’ın en temel kavramları arasında yer alır. Kur’ân’da bu kelime manevi azaptan ve insanı bu azaba sürükleyecek kötü işlerden sakınmak anlamında kullanılır. İbadet ve taat konusunda takva denildi mi bundan ihlas; günah ve mâsiyetler konusunda takva denildi mi bundan da terk ve sakınma manası anlaşılır.(1) Takva sahibi kişiye müttakî denir. “Takî” de aynı anlama gelir. Kelime zamanla temiz ve saf dindarlık manasına kullanılmaya başlandı. İnsanın dış dünyasını temiz tutabilmesinin yolu, onu kir ve pisliklerden uzak tutmaktır. İç dünyasını saf tutabilmesinin yolu da onu günah ve kötülüklerden korumaktır. Kalbi günah ve kötülüklerden korumanın tek yolu da onu Allah korkusuyla doldurmaktır. Kalbe dolan bu korkunun dereceleri vardır. En aşağı derecesi, şüpheli şeylerden çekinmektir ki, buna dini tabirle “verâ” denir. Kalpteki korku daha da artmaya başladığında o duruma başka bir isim verilir: Ona takva denir. Takva en şüpheli şeylerden de kaçınmak ve uzak durmanın adıdır dinde. Buna göre verâ, dağın eteği ise, takva zirvesidir. Takvadaki korku gelecekte hoşlanılmayan bir şeyle karşılaşma düşüncesiyle kalbin yanıp üzülmesidir.(2) Aslında buradaki korku sevgi ve saygı ile karışık bir endişe halidir. İçinde buram buram sevgi kokan bir kaygıdır. Yoksa arslandan korkar gibi bir korku değildir bu. Hak Teâlâ Hazretleri’nin istemediği bir şeyi yapma endişesi taşımak, O’nun sevgisinden mahrum olma kaygısı ile yaşamaktır takva. Bu bakımdan takva, bütün olumsuz davranışlardan uzaklaşma ve kulluğa yakışır bir arınma sürecini başlatmanın genel adıdır. Arınma ve saflaşma süreci içinde şüpheli şeyleri atıp şüphe olmayan şeyleri almaktır, takvanın diğer adı. Berrak olmayan bulanık her türlü ortamdan uzaklaşmak, temizlenip saflaşmaktır.(3) Ünlü sufilerden Ebû Ali Rûzbâri (v.322) takvanın bu şekildeki tanımına dikkat çeker ve der ki: “Takva seni Allah’tan uzaklaştıran şeyden uzak kalmandır.” Buna göre takva sahibi olmak isteyen mümin kendisini Hak’tan uzaklaştıran, O’na yakınlaşmasına engel olan her türlü söz ve davranışlardan geri durmalıdır. Böyle bir manevi duyguya sahip olursa o zaman takva sahibi olur. Kısacası takva, Allah korkusuyla hareket etmek, Allah’a saygı duymaktır. Bilinçli ve duyarlı bir şekilde kulluk görevini yerine getirmektir. Kulluk Allah’a olan saygıyla anlam kazanır. Bunun için takvasız bir hayat düşünülemez. Allah korkusuyla hareket etmek kulluğun temel ilkesidir çünkü. Takvaya dayalı bir hayat anlayışı önemli bir yere sahiptir müminin yaşantısında.

İnsanın hayatta kendine biçtiği yer ve konumu anlamlandırması için hangi düşünce basamaklarından geçmeli ki takvalı olmak kaçınılmaz olsun?

Takva en yüksek seviyede ve en bilinçli düzeyde yaratana kulluk etmek demek olduğuna göre değeri yüksek olan şeylerin bedeli de yüksek olur. Allah’a yakın olabilmenin bir bedeli vardır. Takvalı olabilmek için şu basamaklardan geçmelidir.

1. Şüphelilerden Kaçınma

Devamını dergimizden okuyabilirsiniz.

Abone olmak için lütfen tıklayın


Son Eklenen Yazılar

Dolaylı Delilik… / Şenel İlhan Beyefendi’nin Sohbetinden

Şüphesiz insanoğlu için akıl nimeti şükredilmesi gereken çok önemli bir nimettir. Zira her şeyi yerli yerine koyabilmek ancak akıl nimeti ile mümkündür… Nitekim top...

Allah’ın Sevgisinden Mahrum Kalma Kaygısı Takva / Prof. Dr. Seyit Avcı

Takva doğal olarak “kulluk ve Allah korkusu” bağlamında ele alınıyor. Dinin insan-fıtrat ilişkisi bağlamında otantik orijinal bir fonksiyonu olduğu gibi, yine aynı ...

Fanilere Takılmadan Gözü Ufka Dikmek / Doç. Dr. Adem Ergül

İlahî Ente Maksûdî ve Rızâke Matlûbî İtmi’nân, Kur’ânî bir kavramdır. Gönlün çalkantılardan kurtulup huzur ve sükûn bulması, kişiliğin istikrar, denge ve dingin...