İnsan İlişkilerinde Akıldan Ziyade Duygular Devrede Olmalıdır / Şenel İlhan Beyefendi'nin Sohbetinde

İnsan İlişkilerinde Akıldan Ziyade Duygular Devrede Olmalıdır / Şenel İlhan Beyefendi'nin Sohbetinde

Nail Başeski

Tarih: 2018-02-01

İnsanlarla ilişkilerimizde doğru bir ilişkiyi yakalamak istiyorsak aklımızdan ziyade duygularımız devrede olmalıdır. Zira akılla kurulan ilişkiler her zaman soğuk ve sıkıcı olur… İnsanlar sadece akıl ilişkili ortamlarda uzun süre kalmak istemez, duyguların yoğun yaşandığı ortamlara kaçarlar ki ellerinde olmadan böyledir. Mesela iş görüşmeleri veya sadece bilginin aktarıldığı konferans türü toplantılar ne kadar kısa sürerse o kadar iyi gelir bize. Yani bu tür toplantılar hiç kimse tarafından asla komik bir tiyatro veya duygusal bir film gibi uzun sürsün istenmez. Çünkü insanlar sosyal hayatlarında daha az akıl ama daha çok duygu ağırlıklı yaşamaya kodludurlar ve öyle yaşarlarsa da mutludurlar... Yani yaşantıları aslında daha anlaşılır bir dille yarı otomatiktir. Bu yaşantıda akla zaman zaman ihtiyaç duyulur, sonra hemen tekrar duygu yoğunluklu yaşam devreye girer. Bu meseleyi daha iyi anlamak için mesela otomobil sürmeyi örnek verebiliriz. Arabayı kullanırken bilirsiniz ki akla çok az iş düşer... Yani daha açıkçası araba kullanırken akılla yapılan işler; arabayı çalıştırmak, vitesi değiştirmek, gaza basıp hızlandırmak, firenle yavaşlatmak, direksiyonla yolu kontrol etmek gibi üç beş tane iştir… Fakat bir arabanın çalışması, yola gitmesi, benzini alıp motorda yakması, direksiyonun hareketiyle tekerleklerin uyumlu bir şekilde dönmesi gibi binlerce hareket otomatik olarak gerçekleşir, sizin bunlardan ne haberiniz olur ne de aklen bir bilgi ve müdahaleniz… İşte tüm bu işler bilirsiniz ki otomobilin yapısından dolayı otomatik olarak gerçekleşir... İnsan da aynen böyledir, yaşantısında aklının ve iradesinin çok az bir katkısı vardır, çoğunlukla Allah’ın (C.C.) iradesi ve insanın ruhu devrededir. Bu yüzden bu hayata yarı otomatik yaşantı demek icap eder aslında…

Vücudumuzdan misal vererek de bu meseleyi daha iyi anlayabiliriz. Mesela biz aklımız ve irademizle birtakım kararlar alıp bunları uygularız… Peki, bu eylemleri yaparken vücudumuzda bizim kontrolümüz dışında otomatik çalışan organlarımızı düşünelim. Evet, kalbimizi, beynimizi, sinir sistemimizi, böbreklerimizi, ciğerlerimizi, dolaşım ve boşaltım sistemlerimizi ve bunlara bağlı çalışan organları ve bunları oluşturan sayısı trilyonları bulan hücrelerin faaliyetlerini düşünelim… İşte bunların hepsini aklımız ve irademizle yönetmeyiz, onlar otomatik olarak bize hizmet ederler. Eğer böyle olmasa da biz onları devamlı kontrol ve idare etmek zorunda olsaydık çıldırırdık ve buna güç yetiremezdik… Bu örnekten anlıyoruz ki insanların hayatlarında akıl ve iradelerinin rolü aslında çok azdır. Allah’ın (C.C.) külli iradesi daha baskın ve daha belirleyici bir şekilde arka plandadır ve hep devrededir. İnsanlar her yaptıkları işleri akıllarıyla matematik problemi çözer gibi yapmaya kalksalar böyle bir hayatın zorluğuna bir saat bile tahammül edemez, dayanamazlardı...

Duygular da böyledir, aklın boş bıraktığı alanları hemen doldururlar.

Aslında biraz düşünürsek görürüz ki sosyal yaşantımıza yön veren de daha az aklımız ama daha çok duygularımızdır, vücudumuz örneğinde olduğu gibi. Kendimizden de biliyoruz ki günlük yaşantımızda bizi hep duygularımız yönetir. Sevmek, üzülmek, acımak, özlemek, ağlamak, merhamet etmek, yardım etmek, kızmak, öfkelenmek, kıskanmak, haset etmek, cimrilik etmek vb. duygular biz istemesek de hep hayatımıza yön veren ve aklımızın veya bilgilerimizin çok az kontrol edebildiği duygularımızdır. Aklınızla yanlışına kızdığınız bir kimseyi cezalandırmak istersiniz ama sevgi, şefkat ve merhamet hisleriyle dolu biri iseniz bunu gerçekleştirmekte zorlanırsınız ve çoğu zaman başaramazsınız. Zira davranışlarınıza yön veren duygularınız otomatik olarak sizi bu işten caydırır. Yine eğer kindar, öfke dolu, sevgisiz, şefkat ve merhamet konusunda fakir birisi iseniz, yaptığınız kötülüklere siz bile akıl erdiremezsiniz. Haksız olduğunuzu bildiğiniz halde insanlara hatta hayvanlara kötülük yapmaktan kendinizi alamazsınız.

Bakınız Hz. Peygamber (s.a.v.) zamanında yaşanan şu hadiseye… Öfke duygusuyla hareket eden bir kişinin deli gibi bir tutum içine girdiğini ve aklının kontrolü kaybettiğini ne güzel anlatıyor: “Efendimiz’in (s.a.v.) bulunduğu bir ortamda bir kişi çok öfkelenmişti. Karşısındakine var gücüyle bağırırken yüzü kıpkırmızı kesiliyor, şahdamarı boynunda belirginleşiyordu. Öfkenin alevi yüzüne yansırken kırıcılığı da sesinde çınlıyordu. Onun bu hâli Rahmet Peygamberi’nin dikkatini çekince yanındakilere dönerek o sakin ve huzur veren sesiyle şöyle demişti: “Öyle bir söz biliyorum ki eğer şu kişi o sözü söylese kendisinde bulunan öfke hâli yok olur gider. Eğer bu adam ‘Eûzü billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm’ (Kovulmuş şeytandan Allah’a sığınırım) dese kendisinde bulunan bu öfkeli hâl diner.”

Devamını dergimizden okuyabilirsiniz.

Abone olmak için lütfen tıklayın


Yazarın Diğer Makaleleri

İnsanoğlu İçin Tedricenlik Olmazsa Olmaz Bir Eğitim Şeklidir / Şenel İlhan Beyefendi’nin Sohbetinden

Dünya imtihan dünyası ve bizler dünyada hem imtihanda hem de eğitimdeyiz. Her çilenin, her acının, her musibetin hem imtihan hem eğitim boyutu vardır. Bir taraftan ...

İnsan İlişkilerinde Akıldan Ziyade Duygular Devrede Olmalıdır / Şenel İlhan Beyefendi'nin Sohbetinde

İnsanlarla ilişkilerimizde doğru bir ilişkiyi yakalamak istiyorsak aklımızdan ziyade duygularımız devrede olmalıdır. Zira akılla kurulan ilişkiler her zaman soğuk v...

Dinini Yaşayanlar ve Dinini Kullananlar / Şenel İlhan Beyefendi'nin Sohbetinden

Yeryüzünde yaşayan insanların yüzde yüzüne yakınının, ama beşerî ama ilahî bir dine inanmaları ve insanlık tarihi boyunca bunun hep böyle devam ediyor olması, insan...
Tüm Yazıları