Kulluk Şuuru Nasıl Oluşur

Abdulkadir Yılmaz

Tarih: 2010-04-13

Allah-u Teala insanoğlunu niçin yarattığını şöyle beyan ediyor. "Cinleri ve insanları bana kulluk etsinler diye yarattım" (Zariyat Suresi 56) Kulluk tabiri insanlar için iyi şeyler çağrıştırmaz. Ve insan bu anlamda hürriyetine düşkün bir varlıktır. Tarih sayfaları, insanların, Firavunlara, krallara, derebeylerine, zalim sultanlara ve benzerlerine karşı verdiği çok kanlı ve şiddetli hürriyet mücadeleleri ile doludur.

Ama insanın Allah'a (Celle Celalühu) kulluğu yukarıdaki kulluklardan çok farklı asil bir kulluktur. Öyle ki bu kulluk insanı yukarıda saydığımız köleliklerden kurtardığı gibi nefsin, şeytanın ve kötü arzuların kulluk ve köleliğinden de kurtarır. Dolayısıyla denilebilir ki, bir kişi Allah'a (Celle Celalühu) kulluğu zul sayarsa yaratılmışların kulluk ve köleliğinden de asla kurtulamaz.

İnsanoğlu yaratılışından itibaren kendi içinde varlığını fark ettiği hem müspet hem de menfi bencillik duygularının tesiri altında hayatını sürdürür gider.

Kur'an, Nefs-i emmare olarak adlandırılan içimizdeki menfi bencillik duygusunu, Hz. Yusuf‘un (a.s) diliyle şöyle haber verir: "Ben nefsimi temize çıkarmam. Çünkü nefs, Rabbimin merhameti olmadıkça kötülüğü emreder." (Yusuf Suresi 53)

Nefs-i Emmâre: Kibir, hırs, şehvet, kıskançlık, cimrilik, kin, düşmanlık gibi bütün kötü his ve huyların kaynağıdır. Şehvet düşkünüdür. Kötü şeyleri, zararlı işleri emreder ve insanın aklını ve iradesini hayra kullanması noktasında zorluk çıkarır. Hesap ve ahiret derdi yoktur. Sadece keyfini düşünür. Sınır tanımaz, terbiyeyi sevmez. Bu sebeple Allah‘ın da düşmanıdır. Hadis-i kudside: "Nefsine düşmanlık et, çünkü o benim düşmanımdır." buyurularak bu gerçek haber verilir.

O sebeple kesinlikle bu zararlı yapının terbiyesi gerekir.

İnsanın neredeyse hücrelerine sinmiş olan bu manevi kötülük damarı ile alakalı olarak en kuşatıcı tespit ve tahlilleri ve bu marazi durumun ilaçlarını ise ancak Kur'an ve Hazreti Peygamberin (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) sahih sünnetleri bize haber verir. Başka beşeri bir din, felsefi görüş veya ideolojilerde bu dertlerin gerçek ilacı asla bulunmaz.

Nefsi emmareden kurtulamayan nefsin köleliğinden kurtulamaz. İnsanda nefsi emmareden kıl kadar bir eser kalsa, o kadar marazi duygularının esiridir. Yani makam sevgisinin, riyanın, şöhretin, şehvetin, malın- mülkün esiri… Böyle şeylere köle olan, Allah'a (Celle Celalühu) ne derece kuldur ki!.. Dolayısıyla Allah'a kulluktan kaçan kişilerin aslında kendilerine kaç tane mabud edindiği ortadadır. Durum bu merkezdeyken bir şahsın özgürlükten dem vurması cahillikten ve kendini kandırmaktan başka bir şey değildir. Böyle bir insan aslında kral da olsa köledir sultan da olsa köle; yani nefsinin ve şeytanın kölesi…
Bu nedenle Allah'a (Celle Celalühü) kulluk insanı köleleştiren, onun güç ve yeteneklerini sınırlayan bir zillet ve küçüklük değil, aksine onu diğer varlıkların üzerine çıkaran ve onlardan bağımsız kılan bir yüceliktir.
İnsanoğlu kendisini yaratan Allah'ın (Celle Celalühü) emir ve yasakları doğrultusunda hayatını disiplin altına alırsa, hem kendine ve çevresine yararlı bir insan, hem de Allah'a güzel bir kul olur.
Müslüman olduğunu ikrar eden bir kimse sözünde sadık olmalı, kime kulluk ettiğinin tespit ve tahlilini inceden inceye iyi yapmalıdır. Allah'a (Celle Celalühu) tapıyorum derken yanına başka ilahları da ilave etmekten şiddetle kaçınmalıdır. Yani cahiliye devri insanlarına benzememelidir. Onlar hem Allah'a inanır hem de kendilerine bir takım yardımcı ilahlar edinirlerdi. O sebeple şirk en tehlikeli günahtır. Allah-u Teala bütün günahları tövbesiz de affedebilir ama şirk günahı hariç. Şirk ehlinin önce şirkten tövbe etmesi gerekiyor.
Evet, "La ilahe illallah" diyen bir kul bu ikrarın ne manaya geldiğini iyi düşünmeli ve bu tevhid inancına göre duygu düşünce ve eylemlerini kontrol altına almalı. Ama bu iş kolay değil. Bu işin kolay olmadığı ayetle de ifade ediliyor: "Biz emaneti göklere, dağlara ve yeryüzüne teklif ettik; onlar bu emanetin ağırlığından endişeye düştüler. İnsan ise kendi iradesiyle bu emaneti yüklendi." (Ahzab Suresi 72 )
Emanet Allah-u Teala'nın tekliflerinin tamamına verilen isim. Ruhlar âleminde gerçekleşen misak ve yüklenilen emanet sebebiyle de insan yeryüzünde Allah'ın halifesi hükmünde. Bu emanete karşılık böyle bir yücelik payesi verilmiş. Eğer bu emaneti zayi etmezse bu paye onun. Evet, bu sözleşme insanın işinin zor olduğunu ama imkânsız olmadığını gösteriyor. Zira "Allah bir kimseyi ancak gücünün yettiği şeyle yükümlü kılar" (Bakara Suresi 286) ayetinde insanoğlunun bu yükü yüklenebilecek istidatta olduğu açıkça ifade ediliyor.

İnsanoğlu sırf imtihan için bulunduğu şu dünya hayatında da devamlı terakki içinde olmaya çalışmalı. Nitekim Hadisi Şerifte "İki günü müsavi olan zarardadır "buyurulmuş. Bu hadis her gün öncekinden daha çok sayıda namaz kılmayı, oruç tutmayı, zikir yapmayı ifade etmiyor elbette. Zira insanın zamanı sınırlı ve sayılı... Ama Allah'a doğru manevi bir yakınlaşmayı anlatıyor. Bu yakınlık tevhidin özümsenmesi, yakinin artması, ahlaki terakki içinde olmak, ilimde, marifette devamlı yükselen bir grafik izlemek anlamlarını ifade ediyor.

Sadece bilgide yükselmek insana bir şey kazandırmaz. Günümüzde ağırlık, bilgisayara bilgi yükler gibi kafalara bilgi yüklemeye veriliyor. Gereğiyle amel etmek ihmal ediliyor. Evet, çevremizde ve özellikle medyatik din adamlarında sadece bir kuru bilgi yarışı ve atışması gözlemlemekteyiz. Bu tutumları insanın kendine yapabileceği en büyük kötülük olarak görmek gerekir. Zira sadece bilgi depolayan ve onu satarak vakit geçiren insan, yiyecek maddesi sattığı halde kendisi yemeyen gibidir ki, onun sonu kesinlikle ölümdür. O kişiler aslında manevi olarak ölmüşlerdir de salası öbür âlemde duyulur…

Bilgi sahibi olan âlim İmam-ı Gazali gibi olmalı… Riya, gösteriş peşinde olduğunu ilmiyle anlayarak bir sıçrama yapmalı… Ve tevhidin hakikatine varmak, riya duygusundan kurtulmak, ihlâsı elde etmek için, hadislerde "büyük cihad" olarak ifade edilen nefis mücadelesine girişmelidir. Maalesef çevremizde laf üreteni, millete akıl vereni, hatta cilt cilt kitap yazanı çok görmekteyiz. Ama nefsiyle yaka paça olanı göremiyoruz. Veya çok az gerçek âlim bu inceliğin farkında olarak İslam'ı yaşamaya çalışıyor.

Sadece kafasında depoladığı bilgiye bakarak ben de bir İmam-ı Azam'ım demekle İmam-ı Azam olunmuyor. Ondaki tevhid şuuru, Allah sevgisi, vera ve takva duygusu sende var mı? Gel bizleri kandırsan bile kendini kandırma. Allah korusun âlimin aldanışı zenginin iflası gibidir. Acısı da faturası da büyük olur.

Peygamberimiz "Kahrolsun altına, gümüşe lükse kul olan insan " diyor.(Tirmizi, zühd, 42)

Bilgisiyle para, makam, şöhret peşinde olan bu zümreye dâhil olur. Allah'a değil nefsine kul olmuş olur, ki dikkat etmelidir.

Evet, görevimiz ve yaratılış amacımız kulluktur. Peygamberler bu kulluğu bildirmek ve nefislerinde yaşayarak göstermek için seçilmiş özel insanlardır. Ve bütün Peygamberler kendi lisanı ile "abd" yani kul olduklarını iftiharla söylemişlerdir.

Hazreti İsa Kur'anda şöyle der, "Ben Allah'ın bir kuluyum." ( Meryem 30 )
Hazreti Davut (as) için, " O ne güzel kuldu." ( Sad 30 )
Hazreti Eyyub hakkında sabrından dolayı, " Gerçekten biz onu sabırlı bulmuştuk. O ne güzel kuldu." ( Sad 44 )
Kur'an-ı Kerim'de birçok güzel isim ve sıfatla anılan Efendimiz için de en şerefli bir isim olarak "abd" tabiri kullanılır. Cenab-ı Allah'a en yakın bulunduğu Miraç olayında kendisinden "abd" diye söz edilmiştir.(İsra 1, Necm 10).

Resulullah'ın "abd" özelliği "Resul" sıfatından daha üstündür. Zira kul olma yönüyle hakka ubudiyet özelliğini yansıtır. Resul yönüyle de insanlara tebliğ özelliğini ifade eder. Allah'a yönelik kul olma özelliği, halka yönelik resul olma özelliğinden daha önemli ve daha üstündür.

Bundan dolayı da kelime-i şahadet ve kelime-i tevhidde önce kul sıfatı sonra resul sıfatı zikredilir. Aynı şekilde Cenab-ı Hakk Kur'an-ı Kerimde de "Allah (Celle Celalühü) Kur'an-ı kuluna indirdi." ( Kehf 1 ) ayetiyle peygamberlik görevinden söz ederken Resulullah'dan "kul" diye söz eder.

Bütün bunlardan alacağımız ders ne olmalıdır denirse, ki bizim için de kulluğumuz bütün sıfatlarımız ve vasıflarımızdan önde gelmeli, Allah'a karşı kulluk görevimizi öne çıkarmalı, güzel bir kul olmak için ilim, amel ve ihlâs üçlüsü üzerinde kulluğumuzu inşaya gayret göstermeliyiz.

Allah'a (Celle Celalühu) emanet olun.


Yazarın Diğer Makaleleri

Yeter Artık Birleşmeliyiz...

Kur’ân ve hadis-i şerifler göstermektedir ki İslam dini kâmil mükemmel bir dindir. Eksiksiz bir şekilde tamamlanmıştır. Bu anlamda uzuvları tamam olan bir insana be...

Hadis-i Şerifleri Şüphe Denizinde Boğmak…

Altın arayanların birkaç gram altın elde etmek için tonlarca dere kumunu elekten geçirdiklerini belgesellerde ve hatta filmlerde çok izlemişizdir. Neticede elde edi...

En Kutlu Sefer “Hac”

Şüphesiz, insanlar için kurulan ilk ibadet evi, elbette Mekke’de, âlemlere rahmet ve hidayet kaynağı olarak kurulan Kâbe’dir. Onda apaçık deliller, Makam-ı İbrahim ...
Tüm Yazıları